Generalnie prowadzenie gospodarki otwartej przynosi niewątpliwe korzyści, jednakże poszczególne kraje wprowadzają pewne ograniczenia. Podstawowe powody takich działań to chęć równoważenia wielkości eksportu i importu danego kraju oraz konieczność ochrony niektórych gałęzi gospodarki, szczególnie młodych, opartych na nowych technologiach oraz tak zwanych gałęzi strategicznych. Podstawowymi barierami w handlu zagranicznym jest cło i bariery pozataryfowe. Wprowadzając ograniczenia w handlu zagranicznym państwo wpływa na wielkość, strukturę oraz kierunki importu i eksportu. Kontakty gospodarcze z zagranicą mają ogromny wpływ na gospodarkę kraju, dlatego też każdy kraj prowadzi bardzo dokładnie rachunki ewidencjonując wartość prowadzonej wymiany. Jest to tak zwany bilans płatniczy, który między innymi obejmuje bilans obrotów bieżących oraz bilans obrotów kapitałowych. Polska prowadzi wymianę zagraniczną z wieloma krajami na całym świecie, ale jej głównymi partnerami handlowymi są kraje europejskie.

Prowadząc politykę fiskalną rząd podejmuje decyzje dotyczące wielkości dochodów oraz wydatków budżetu państwa. Poprzez zwiększenie wielkości wydatków budżetu państwa lub zmniejszenie jego dochodów państwo pobudza aktywność gospodarczą, czyli politykę ekspansywną, na przykład obniżenie stawek podatkowych spowoduje wzrost dochodów do dyspozycji gospodarstw domowych. Poprzez działania odwrotne państwo hamuje aktywność gospodarczą. Na ogólną wielkość dochodów ludności wpływa także liczba pracowników utrzymywanych z budżetu państwa. Prowadzona przez państwo polityka fiskalna oddziaływuje również na wielkość inwestycji. Z budżetu są finansowane inwestycje publiczne, co powoduje tworzenie nowych miejsc pracy i nowego rynku zbytu dla wielu przedsiębiorstw oraz pobudza aktywność gospodarczą i prowadzi do wzrostu produkcji. Na wielkość inwestycji prywatnych wpływają także takie działania państwa, jak stosowanie ulg podatkowych czy potrącanie od podatków określonych kwot przeznaczonych na inwestycje.

Wielkość i struktura wydatków budżetowych związane są z zakresem i kierunkami działalności państwa. Wydatki budżetowe można podzielić na takie, które są związane z funkcją obronną i z zapewnieniem bezpieczeństwa obywateli (wymiar sprawiedliwości, obrona narodowa, bezpieczeństwo publiczne), związane z realizacją celów społecznych (oświata, ochrona zdrowia, kultura, opieka społeczna) oraz wynikające z realizacji funkcji interwencyjnych w gospodarce (dotacje do finansowania zadań gospodarczych i subwencje). Wspomnieć można, iż wydatki państwa mają wpływ na ogólny popyt w gospodarce. Budżet jest podstawą gospodarki finansowej gminy. Władze gminy uchwalają budżet do 31 marca roku budżetowego. Także w budżecie gminy są określone jej wydatki. Przeznaczone one są  pomiędzy innymi na oświatę, gospodarkę komunalną, kulturę, administrację samorządową, opiekę społeczną oraz ochronę zdrowia. Nie należy zapominać, że gminy posiadają także bezzwrotne pomoce finansowe, czyli subwencje ogólne na pokrycie brakujących środków.

Najważniejszą formą dochodów budżetowych są pobierane przez państwo i gminę podatki. Dostarczają one takich dochodów, aby państwo bądź gmina posiadały środki na sfinansowanie potrzeb. Podatki dzieli się na pośrednie, czyli nakładane na towary i płacone za pośrednictwem sprzedawcy oraz na bezpośrednie – rozliczane bezpośrednio z budżetem. Podatki bezpośrednie są nakładane na dochody (podatek dochodowy) i na majątek (przykładowo podatek za samochód czy działkę). Podatki pośrednie są zawarte w cenie nabywanych dóbr i usług. Obciążenia podatku dochodowego mogą być naliczane w sposób proporcjonalny (podatnicy płacą ten sam procent swoich dochodów), progresywny (im wyższy dochód, tym wyższa stawka podatkowa) i degresywny (im wyższy dochód tym niższa procentowa stawka podatku. W Polsce obowiązuje podatek progresywny. Ogromne znaczenie w strukturze dochodów budżetowych ma podatek od towarów i usług – VAT. Każda sprzedaż towarów i usług na terytorium Polski oraz eksport i import podlegają temu podatkowi.

Zgodnie z obowiązującymi zasadami polityki budżetowej – budżet państwa powinien być podany do wiadomości publicznej, powinien również tworzyć jedną całość, obejmować wszystkie dochody i wydatki państwa, obejmować okres jednego roku, a dochody powinny pokrywać wydatki. Jednakże powszechnym zjawiskiem jest nierównowaga budżetowa. Jeśli wydatki przewyższają dochody mówi się wówczas o deficycie budżetowym, który powszechnie jest określany jako “dziura w budżecie”. Zazwyczaj deficyt budżetowy jest pokrywany z zwiększonych podatków, pożyczek zaciągniętych u społeczeństwa – sprzedaży obligacji, sprzedaży części majątku państwa, czyli tak zwanej prywatyzacji, ale i także źródłami są kredyty zagraniczne oraz dodatkowe  emisje pieniądza (dodruk). Każde z tych rozwiązań posiada określone skutki gospodarcze, na przykład wzrost podatków powoduje niezadowolenie społeczne. Natomiast dodatkowa emisja pieniądza prowadzi do procesów inflacyjnych. Jeżeli zaciągnięte się pożyczki zagraniczne spowodują wzrost PKB, to możliwe jest unowocześnienie gospodarki i spłata zaciągniętego kredytu.